محاسبه ساعات کار قانونی پرسنل در سال ۹۸

محاسبه ساعات کار قانونی پرسنل در سال ۹۸ بر طبق مواد ۵۱ و ۵۲ قانون کار خواهد بود. بدین صورت که ساعات کار هفتگی پرسنل  در ماده ۵۱ قانون کار تعیین گردیده است و در ماده ۵۲ قانون کار نیز ساعات کار قانونی و در شرایط با سختی کار بالا تعیین شده است.

پرسنلی که در مشاغل بصورت سختی کار شناخته می شوند هستند در ماده ۵۲ قانون کار حداکثر تا ۳۶ ساعت موظف شده اند و همچنین ساعات کار پرسنل عادی برابر با ماده ۵۱ قانون کار و تبصره ۱ و ۲ از همان ماده معادل ۴۴ ساعت مشخص شده است.

در مشاغلی که ساعات کاری بیشتر از مقدار ذکر شده در موارد ذکر شده تعیین شده است ماده ۵۹ قانون کار تاثیر گذار بوده و اعمال می شود. این به معنی حالاتی خواهد بود که کارفرما، مدیریت یا ریاست پرسنل خود را موظف به انجام کار بیش از میزان کار تعیین شده طبق قانون کار می کند و دراین صورت ساعات کاری مازاد با عنوان اضافه کار اجباری شناخته می شود. اما طبق این قانون حداکثر اضافه کار اجباری در ماده ۵۹ قانون کار معادل ۴ ساعت در روز است. طبق بند الف اضافه کار اجباری باید طبق موافقت پرسنل و طبق بند ب پرسنل باید به ازای هر ساعت اضافه کار اجباری ۴۰% بالاتر از حقوق تعیین شده بابت ساعت کاری عادی خود دریافت نماید.

محاسبه ساعات کاری طبق ماده 51 معادل 44 ساعت در هفته خواهد بود بدین صورت که روزانه 7 ساعت و 20 دقیقه خواهد بود. حال این در صورتی است که اکثر کارفرمایان حداقل ساعت کاری روزانه را 8 ساعت در نظر گرفته و آخر هفته را 4 ساعت در نظر خواهد گرفت. در این حالت بصورت کاملا قانونی پرسنل موظف هستند در ساعات مشخص حاضر شده و چنانچه کارفرما شیفت پایانی را طبق آیین ماده 59 با موافقت پرسنل و قانون 40% بصورت اضافه کار اجباری معادل 8 ساعت قرار دهد. در این صورت حقوق پرسنل با توجه به 4 ساعت اضافه کار و 40% مازاد بدون در نظر گرفتن حقوق بسادگی می تواند معادل ((4 ساعت اضافه کار + 01:36 مازاد 40% + 44 ساعت کاری) * حقوق به ازای هر ساعت کار) در نظر گرفت.

نکته مهم: اشتباهاتی که در سایت ها پیشنهاد می شود بابت محاسبات ساعت کاری پرسنل را نکنید. عمدتاً دیده شده در سایت ها پیشنهاد می شود که حتماً باید هر روز در هفته معادل 7:20 ساعت کاری و مازاد آن اضافه کاری باشد یا از یک ضریب خاص که امسال معادل 7.33 بود استفاده می کردند و این کاملا اشتباه است. تمام حسابدارانی که در حال کار هستند می دانند که اصلا بدین صورت محاسبه نخواهد شد. معمولا طبق قرارداد ساعت کاری بصورت شیفت های 8 یا 10 یا 12 ساعته خواهد بود و حتی در مواردی در قرارداد تنها موظفی حضور کارگران بصورت هفتگی یا ماهانه عنوان می شود. در این صورت پرسنل طرف قرارداد موظف هستند طبق ساعت کاری عنوان شده حضور پیدا کنند و به این جهت که این قرارداد ها مشمول قانون کار خواهند شد اضافه کاری پرسنل طبق قانون 44 ساعت در هفته محاسبه خواهد شد. البته این موارد حالت های مختلفی دارد و بستگی به نوع شیفت و قرارداد دارد.

بررسی انواع حالت ها:

• شیفت منظم ثابت: فرض کنید یک واحد تولیدی پرسنل خود را موظف می کند شنبه الی چهارشنبه هر روز از ساعت 8 صبح تا ساعت 18 (با احتساب 2 ساعت جهت نهار، استراحت و ...) حضور داشته باشند و پنجشنبه از 8 صبح تا 13 حضور داشته باشند. در این حالت پرسنل یک گروه کاری (مجموعه شیفت های تعریف شده) خواهند داشت. طبق این حالت پرسنل این گروه کاری 45 ساعت در طول هفته کار خواهند کرد. اما چرا 45 ساعت؟ این یک نکته طلایی است، تاخیر در ورود و تعجیل در خروج بعنوان کسر کار محاسبه می شود و معمولا در هفته تقریبا 1 ساعت خواهد بود. حال برای محاسبه اضافه کار و کسرکار پرسنل با توجه به اینکه شیفت ها بصورت منظم و ثابت است، به ازای زمان مازاد بر شیفت های تعیین شده اضافه کار و به ازای زمان کمتر از شیفت تعیین شده کسرکار محاسبه خواهد شد.
• شیفت منظم گردشی: در برخی از واحدهای تولیدی و کارخانه ها هزینه های سنگینی بابت خرید دستگاه ها، تجهیزات و ... پرداخت شده است، بنابراین هر دقیقه عدم کارکرد به معنای ضرر خواهد بود. در این موارد کارفرمایان، مدیران یا سهامداران تصمیم می گیرند تا کار خود را بصورت 24 ساعت شبانه/روز و در 7 روز هفته (معمولا بصورت 24/7 نشان داده می شود) انجام دهند. در این حالت پرسنل به سه گروه کاری 8 ساعته یا دو گروه کاری 12 ساعته تقسیم می شوند. فرضاً درحالت 3 گروه کاری 8 ساعته یک گروه 8 ساعت صبح و یک گروه 8 ساعت بعد از ظهر  و یک گروه 8 ساعت شب مشغول به کار خواهند شد. اما پس از اتمام یک گردش دوره کاری هر سه شیفت جای خود را با یکدیگر عوض خواهند کرد. طول گروه کاری می تواند متغییر باشد به عنوان مثال 4 روز یا 7 روز باشد. کسانی که در شیفت شب کار می کنند مدت زمان طول شیفت در روزی که شیفت را شروع کرده اند محاسبه خواهد شد. برای محاسبه ساعت کاری عادی مانند حالت قبل است، ساعت کار عادی بابت طول شیفت موظفی در هر روز تا 44 ساعت و مابقی اضافه کاری محاسبه می گردد. مازاد کار موظفی نیز اضافه کار محاسبه می شود اما کسرکار در این حالت ابتدا از اضافه کار کسر شده و درصورتی که اضافه کار صفر شود از ساعت کار عادی کسر خواهد شد. این حالت پایدار نخواهد بود، جهت در بهتر حالت بعدی را مطالعه بفرمایید.
• شیفت نامنظم: این حالت دشوارترین حالت است که بیشتر از همه دیده شده شده است. حالت شیفت منظم گردشی را در نظر بگیرید با این تفاوت که برخی پرسنل بدون هماهنگی مدیریت یا حسابدار اقدام به تغییر شیفت خود با یکدیگر می کنند. در این حالت شیفت دیگر منظم نخواهد بود. در این حالت فقط میزان حضور پرسنل در روز تعیین شده اهمیت دارد بنابراین ساعت ورود و خروج در نظر گرفته نمی شود یعنی تاخیر در ورود و تعجیل در خروج ندارد. ساعت کار عادی و اضافه کار و کسرکار مانند شیفت منظم گردشی محاسبه خواهد شد.
• شیفت ساعتی: در این حالت در قرارداد هیچ ساعت کاری عنوان نشده است. فرقی نمیکند که پرسنل چند ساعت در روز کار کند. تمام ساعت کارکرد پرسنل در طول هفته جمع زده خواهد شد. درصورتی که بیشتر از 44 ساعت باشد مازاد آن اضافه کار و در صورتی که کمتر از 44 ساعت باشد کسرکار محاسبه خواهد شد. اما معمولا کسرکار در حالت شیفت های ساعتی محاسبه نمی گردد چراکه موظفی تعیین نشده است.

از نکاتی که مورد توجه هستند می توان به این موارد اشاره کرد که تعطیلی های رسمی به هیچ عنوان جزو ساعت کار عادی محاسبه نشده و اضاقه کار محاسبه می شوند.

اگر از دیدگاه متفاوتی به این مساله نگاه کنیم این یک معامله زمان و پول است. البته موارد دیگری مانند مهارت، تخصص و سختی کار نیز در این معامله دخیل هستند.

سایت تایمسنج مساله را برای حسابداران راحت کرده بدین صورت که تنها کافیست ساعت کارکرد پرسنل در پنل سایت بارگذاری کرده و به سادگی با هر نوع شیفت منظم یا نامنظم گزارش کارکرد پرسنل خود شامل مجموع حضور، کارکرد، کسرکار و اضافه کار، تاخیر و تعجیل را دریافت نمایید. می توانید از آن جهت سیستم های محاسبات حقوق و دستمزد خود استفاده کرده و یا برای ادامه کار از آن در سیستم محاسبه حقوق و دستمزد سایت بصورت یکپارچه استفاده نمایید.